İçeriğe geç
Stan Lee
Fikir babaları / Yazar · Editör · Yayıncı

Stan Lee

Gerçek adı: Stanley Martin Lieber

28 Aralık 1922, Upper West Side Ölüm: 12 Kasım 2018 (95 yaşında) Sitede 109 karakteri

Marvel'ın yüzü. Örümcek Adam, Fantastik Dörtlü, X-Men, Hulk ve Iron Man gibi karakterleri çizerlerle birlikte yarattı; süper kahramanlara insani sorunlar kazandırdı.

Fikirler nasıl doğdu?

Bay Fantastik

Fantastik Dörtlü: 'Gerçek insanlar gibi kahramanlar'

Lee, rakip yayınevinin Justice League'inin başarısı üzerine bir süper kahraman ekibi istenince, kahramanların birbirleriyle tartıştığı, gizli kimliği olmayan bir 'aile' kurmaya karar verdiğini anlatmıştır.

Geçtiği yer: Fantastic Four #1 (Kasım 1961)

Örümcek Adam (Peter Parker)

Örümcek Adam: Duvardaki sinek

Lee'nin anlattığına göre fikir, duvarda yürüyen bir sineği izlerken aklına geldi. Yayıncı Martin Goodman, 'insanlar örümceklerden nefret eder' ve 'genç biri kahraman olamaz' diyerek karşı çıktı. Lee de hikâyeyi zaten kapanacak olan Amazing Fantasy'nin son sayısına koydu. O sayı, satış rekorları kırdı.

Geçtiği yer: Amazing Fantasy #15 (Ağustos 1962)

Hulk

Hulk: Frankenstein ile Jekyll ve Hyde

Lee, Hulk'u Frankenstein'ın canavarı ile Dr. Jekyll ve Bay Hyde'ın birleşimi olarak düşündüğünü söylemiştir: kendisinden korkulan ama aslında iyi kalpli bir canavar.

Geçtiği yer: The Incredible Hulk #1 (Mayıs 1962)

Iron Man (Demir Adam)

Iron Man: Sevilmeyecek birini sevdirmek

Lee, Soğuk Savaş yıllarında genç okurların silah sanayisinden nefret ettiğini bildiği için, kendine meydan okuyarak tam da böyle bir karakteri, zengin bir silah üreticisini kahraman yapmaya karar verdiğini anlatmıştır.

Geçtiği yer: Tales of Suspense #39 (Mart 1963)

Profesör X

X-Men: Köken yazmaktan kurtulmak

Lee, her yeni kahraman için radyasyon kazası gibi bir köken bulmaktan yorulduğunu; 'doğuştan güçlü' mutantlar fikrinin bu işi kolaylaştırdığını esprili bir dille anlatmıştır. Mutantlara duyulan önyargı ise dönemin sivil haklar mücadelesiyle ilişkilendirildi.

Geçtiği yer: The X-Men #1 (Eylül 1963)

Hayatı

Ofis çocuğundan editöre

Stanley Lieber, 1922'de New York'ta, Romanya'dan göç etmiş Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Büyük Buhran yıllarında yoksulluk içinde büyüdü.

1939'da, akrabası Martin Goodman'ın sahibi olduğu Timely Comics'te (bugünkü Marvel) asistan olarak işe başladı. İlk yazısı, 1941'de Captain America Comics #3'te yayımlanan kısa bir metin öyküsüydü. Gerçek adını 'ciddi' bir roman yazarken kullanmak istediği için 'Stan Lee' takma adını seçti.

Henüz 19 yaşındayken, editör Joe Simon ayrılınca derginin geçici editörü oldu ve bu görevi onlarca yıl sürdürdü.

1961: Her şeyi değiştiren karar

1950'lerin sonunda Lee, çizgi roman yazmaktan bıkmıştı ve işi bırakmayı düşünüyordu. Eşi Joan ona, bırakmadan önce bir kez de kendi istediği gibi bir hikâye yazmasını önerdi.

Sonuç, 1961'de Jack Kirby ile yarattığı Fantastic Four oldu: birbirleriyle kavga eden, kira derdi olan, kusurlu kahramanlar. Bunu Hulk, Thor, Örümcek Adam, Iron Man, X-Men ve Doktor Strange izledi.

'Marvel Yöntemi' ve okurla konuşmak

Lee, çizerlere tam bir senaryo yerine kısa bir konu özeti verir, çizerler hikâyeyi sayfalara dökerdi. Lee de diyalogları en son yazardı. Bu 'Marvel Yöntemi', Kirby ve Ditko gibi çizerlere büyük bir yaratıcı özgürlük tanıdı. Ancak yıllar sonra 'karakterleri asıl kim yarattı?' tartışmasına da yol açtı.

Okurlara 'Stan's Soapbox' köşesinde samimi bir dille seslendi; 'Excelsior!' sözü onun imzası oldu. Bu köşede ırkçılığa ve hoşgörüsüzlüğe karşı yazılar da yazdı.

Filmlerin yüzü

Lee, 2018'deki ölümüne kadar Marvel filmlerinde neredeyse her seferinde kısa bir görünüş (kamera hücresi) yaptı. Bu kısa sahneler, izleyicilerin filmlerde aradığı geleneklerden biri hâline geldi.

Sitedeki karakterleri

Biliyor muydun?

  • Stan Lee'nin filmlerdeki ilk kamera hücresi, 1989'daki 'The Trial of the Incredible Hulk' televizyon filmindeydi.
  • Kardeşi Larry Lieber da bir çizgi roman yazarıdır; Thor, Iron Man ve Karınca Adam'ın ilk hikâyelerini o yazdı.